آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
133
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
فقط در اردبيل دويست منزل ، نه دستگاه گرمابه ، هشت كاروانسرا ، قيصريه بزرگ ، كل ميدان و تمام حجرات و دكاكينى كه در اطراف آن ساختهاند و صد حجره ديگر در بازار ، بازارهاى فروش احشام ، غلات ، نمك ، روغن و همچنين آفتاب - نشينها « 1 » ، يعنى كسانى كه زير آفتاب بدون داشتن دكان يا سرپناهى ديگر نشستهاند و اجناس خود را عرضه مىكنند همگى بايد ماليات و گمرك و حق الامتياز و ساير عوارض را به بقعه بپردازند . سى و سه پارچه دهكده از كل دهات اطراف اردبيل متعلق به بقعهء شيخ صفى است . به جز اين پنج پارچه ده از سراب « 2 » ، در شهر تبريز شصت دستگاه منزل و يك صد دكان و دو دهكده نزديك شهر ، در شهر قزوين « 3 » چند كاروانسرا و گرمابه ، همينطور در سرزمين گيلان و آستارا و بسيارى جاهاى ديگر عوايدى به اينجا سرازير مىشود . تاتارها و هندوهايى كه در ايالات مختلف زندگى مىكنند و به كيش ايرانيان پيوستهاند نيز مبلغى به بقعه مىپردازند . رسم بسيار متداول نزد ايرانيان نذر كردن است . هنگامى كه به مسافرتهاى دور مىروند و يا مىخواهند دست به كارى بزرگ و مهم بزنند و نيز موقع بيمارى يا بحرانهاى ديگر نذوراتى به بقعه هديه مىكنند . ضمنا چنانچه حاجت آنان برآورده شد و يا به موفقيتهائى دست يافتند به زيارت بقعه مىروند و هدايا و صدقاتى نثار آنجا مىكنند و يا اينكه در وصيتنامه خود جائى و يا چيزى را وقف و يا تقديم شيخ صفى مىكنند . از اينرو روزانه پول نقد بسيار ، اسب ، الاغ ، شتر ، گوسفند و ساير حيوانات و نيز اجناس به اين محل به عنوان نذر و صدقه وارد مىشود . به كسانى كه هدايا و صدقات را آوردهاند مشتى پر از رازيانه و باديان داده مىشود ؛ معناى اين كار اينست گويا روح آنان از حلاوتى ويژه تازه مىشود . براى
--> ( 1 ) - Aftabnischin ( 2 ) - Serab ( 3 ) - Kaswin